Giáo dục di sản và phát triển con người Việt Nam toàn diện

Giáo dục văn hóa cần đi vào trải nghiệm

Nghị quyết 80-NQ/TW xác định nhiệm vụ chú trọng xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, hình thành hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong giai đoạn mới. Văn kiện cũng nhấn mạnh vai trò của giáo dục, học tập suốt đời, bồi dưỡng tri thức, đạo đức, nhân cách và năng lực sáng tạo.

Để những giá trị này đi vào đời sống, giáo dục văn hóa cần trở nên gần gũi hơn với người học. Một bài học về lịch sử, di sản hay địa phương sẽ có sức thuyết phục hơn khi học sinh được nhìn thấy hiện vật, khám phá không gian, nghe câu chuyện, xem bản đồ, tương tác với mô hình 3D hoặc tham quan ảo một di tích.

Công nghệ không làm thay công việc của giáo viên, nhưng giúp giáo viên có thêm công cụ để tổ chức bài học. Hình ảnh, video, dữ liệu 3D, tour ảo và màn hình tương tác giúp bài giảng bớt trừu tượng. Học sinh không chỉ ghi nhớ thông tin, mà có thể hình dung bối cảnh, đặt câu hỏi và tham gia khám phá.

Đối với đào tạo du lịch, văn hóa và di sản ở bậc đại học, nhu cầu thực hành càng rõ. Sinh viên cần hiểu điểm đến, tuyến tham quan, tài nguyên di sản, kỹ năng thuyết minh, thiết kế sản phẩm du lịch và phân tích trải nghiệm. Live Heritage Education của Công nghệ số TDM được thiết kế cho môi trường đào tạo này, kết hợp phần mềm học liệu, dữ liệu điểm đến, màn hình cảm ứng, máy tính và kính thực tế ảo.

Đối với bảo tàng, Live Heritage Showcase và Virtual Tour 3D có thể hỗ trợ chương trình giáo dục công chúng, học tập ngoại khóa và bài giảng di sản. Đối với trường phổ thông, dữ liệu di sản số có thể trở thành nguồn học liệu cho giáo dục địa phương, lịch sử, mỹ thuật và hoạt động trải nghiệm.

Từ nhu cầu đó, công nghệ số trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng. Công nghệ không làm thay nhiệm vụ chuyên môn của ngành văn hóa, nhưng giúp tổ chức lại quy trình: kiểm kê dữ liệu, chuẩn hóa hồ sơ, số hóa hiện vật và công trình, xây dựng kho dữ liệu, thiết kế hành trình trải nghiệm, phân phối nội dung qua cổng thông tin, bản đồ số, kiosk, tour ảo và các nền tảng giáo dục.

Với Công nghệ số TDM Việt Nam, định hướng triển khai không bắt đầu từ thiết bị, mà bắt đầu từ câu hỏi: đơn vị đang có tài nguyên nào, người dùng cần tiếp cận giá trị gì, cơ quan quản lý cần theo dõi dữ liệu nào và mô hình vận hành sau triển khai ra sao. Từ đó, các giải pháp phù hợp có thể được lựa chọn theo từng giai đoạn, bao gồm: Education, Showcase, Virtual Tour 3D, Collection 3D.

Kinh nghiệm triển khai trong lĩnh vực di sản, du lịch, bảo tàng và giáo dục cho thấy một dự án hiệu quả cần có ba yếu tố đồng thời. Thứ nhất là dữ liệu đúng và có khả năng cập nhật. Thứ hai là trải nghiệm dễ dùng với nhiều nhóm người dùng. Thứ ba là mô hình quản trị rõ ràng để hệ thống không chỉ hoạt động khi bàn giao mà còn tiếp tục phát huy giá trị trong dài hạn.

Vì vậy, việc kết nối tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW với các giải pháp công nghệ số không phải là câu chuyện chạy theo xu hướng, mà là một hướng đi thiết thực để văn hóa được bảo tồn chắc hơn, quản lý tốt hơn, truyền thông hiệu quả hơn và tạo thêm giá trị trong giáo dục, du lịch, công nghiệp văn hóa và phát triển địa phương.