Phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới: Từ nguồn lực tinh thần đến nền tảng dữ liệu số

Văn hóa cần một nền tảng mới để phát huy giá trị

Trong Nghị quyết 80-NQ/TW-NQ/TW-NQ/TW, Bộ Chính trị xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn và trụ cột hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. Đây là một cách nhìn rất rộng: văn hóa không chỉ là lĩnh vực tinh thần, mà còn là nguồn lực có thể tham gia vào giáo dục, du lịch, sáng tạo, kinh tế và hình ảnh quốc gia.

Khi văn hóa được đặt trong vai trò mới, câu hỏi đặt ra không chỉ là lưu giữ những gì đang có, mà còn là làm thế nào để các giá trị văn hóa có thể được quản lý, kết nối, truyền đạt và khai thác hiệu quả hơn. Một bảo tàng có thể sở hữu hàng nghìn hiện vật, một địa phương có thể có nhiều di tích, lễ hội, làng nghề, tư liệu và câu chuyện lịch sử; nhưng nếu các nguồn lực đó vẫn nằm phân tán trong hồ sơ giấy, hình ảnh rời rạc hoặc dữ liệu chưa chuẩn hóa, giá trị phát huy sẽ bị giới hạn.

Đây là lý do dữ liệu văn hóa số trở thành nền tảng cần thiết. Dữ liệu không chỉ để lưu trữ, mà còn để tổ chức lại tri thức văn hóa theo cách có thể tìm kiếm, quản lý, trình diễn, chia sẻ và phát triển thành các sản phẩm mới.

Trong hệ sinh thái Công nghệ số TDM, hướng tiếp cận này được cụ thể hóa qua các lớp giải pháp như Live Heritage Management để quản lý hồ sơ hiện vật và nghiệp vụ di sản, Live Heritage Data Hub để kết nối và khai thác tài sản văn hóa số, Live Heritage Showcase để trình diễn nội dung văn hóa theo chủ đề, câu chuyện và trải nghiệm tương tác.

Điểm quan trọng là công nghệ không thay thế giá trị văn hóa. Công nghệ giúp văn hóa có hạ tầng mới để tồn tại bền vững hơn, được tiếp cận rộng hơn và được khai thác sâu hơn. Khi một hiện vật được quản lý bằng hồ sơ số, khi một công trình được số hóa 3D, khi một câu chuyện địa phương được tổ chức thành hành trình tương tác, văn hóa bắt đầu chuyển từ trạng thái lưu giữ sang trạng thái sống động trong đời sống cộng đồng.