Số hóa di sản văn hóa: Từ yêu cầu bảo tồn đến nền tảng phát triển lâu dài

Di sản cần được bảo vệ bằng dữ liệu

Di sản văn hóa là tài sản đặc biệt của quốc gia và địa phương. Mỗi hiện vật, công trình, lễ hội, tư liệu hay câu chuyện dân gian đều chứa đựng ký ức, bản sắc và tri thức cộng đồng. Tuy nhiên, nhiều giá trị di sản đang đứng trước nguy cơ mai một do thời gian, biến đổi môi trường, thiếu dữ liệu hệ thống hoặc khó tiếp cận với thế hệ trẻ.

Số hóa di sản là một hướng đi quan trọng để giải quyết vấn đề này. Khi hiện vật, công trình, hồ sơ, hình ảnh, video và tư liệu được chuyển thành dữ liệu số, các đơn vị quản lý có thể lưu trữ, tra cứu, cập nhật và khai thác thuận tiện hơn. Đặc biệt, số hóa 3D giúp ghi nhận hình khối, bề mặt, kích thước và chi tiết của hiện vật hoặc công trình, tạo ra bản sao số phục vụ bảo tồn, nghiên cứu và trưng bày.

Đối với bảo tàng và khu di tích, số hóa không chỉ phục vụ lưu trữ nội bộ. Dữ liệu sau khi được chuẩn hóa có thể trở thành nền tảng cho bảo tàng số, tour tham quan ảo, bài giảng di sản, màn hình tương tác, bản đồ số và sản phẩm truyền thông văn hóa. Điều này giúp di sản không nằm im trong kho lưu trữ, mà tiếp tục sống trong môi trường học tập, tham quan và sáng tạo.

Live Heritage Collection 3D của Công nghệ số TDM hỗ trợ số hóa 3D hiện vật, còn Live Heritage Digital Twin giúp số hóa công trình, di tích và không gian kiến trúc. Khi kết hợp với Data Hub, các dữ liệu này có thể được quản lý tập trung, gắn với hồ sơ chuyên môn và khai thác qua nhiều nền tảng khác nhau.

Số hóa di sản là bước khởi đầu để bảo tồn tốt hơn, quản lý hiệu quả hơn và phát huy giá trị văn hóa trong đời sống hiện đại.